Nuớc Nga và cuộc khủng hoảng tại Ucraina


VRNs (09.03.20một4) – Moscow, Nga – Gửi các bạn của tôi

Thực sự thì tôi không có ý định viết bài này, nhưng sau khi đọc những thông tin từ Việt Nam tôi quyết định phải viết, viết để ít nhất là những người bạn của tôi, những người đã có một thời gắn bó với nước Nga có một cái nhìn khác với cái nhìn của truyền thông Nga đưa lại

 140308006

1. Nước Nga và Putin trong mắt tôi

Putin có lượng cử tri ủng hộ trong nước rất lớn. Ở Việt Nam cũng vậy, rất nhiều người cho Putin là nhà lãnh đạo toàn tài, người phục hưng nước Đại Nga trên thế giới.

Đối với tôi Putin sinh ra gặp thời. Thời kỳ của Putin là thời kỳ giá dầu và giá gaz cao kỷ lục. Ngân sách của nước Nga được xây dựng trên 80% là dựa vào nguồn thu từ bán dầu và gaz. Chỉ cần giá dầu tụt xuống dưới một00$/thùng thì ngân sách Nga đã có vấn đề. Giá dầu vào năm một998 vào khoảng hơn một0$/thùng (đã có lúc như vậy). Dựa vào nguồn thu này Nga có thể chi rất nhiều vào quân đội và trả lương cho các công chức nhà nước (cũng nói thêm rằng bộ máy hành chính vô cùng cồng kềnh, quan liêu, tham nhũng, phần lớn là những kẻ làm việc không hiệu quả kiểu “uống nước chè” như Việt Nam, nhưng Putin không cải cách để tạo ra tầng lớp ủng hộ mình). Lượng cử tri ủng hộ lớn chính vì vậy.

Nếu giá dầu như năm một998 thì Putin cũng không khác mấy Ensin đâu. Hình ảnh Putin lúc đó sẽ giống như độc tài Lukasenko của Bạch Nga. Không có gì mạnh mẽ và phát biểu nặng lời như những kẻ gặp thời. Xưa kia thời Xô Viết sau khi Liên Xô có vũ khí hạt nhân Tổng Bí Thư đảng cộng sản Liên Xô giữa cuộc họp Liên Hiệp Quốc đã rút giầy ra để gõ lên bàn. Có thể ở đâu đó người ta khâm phục hành động của ông ta, còn thế giới văn minh người ta cho đó là hành động không xứng đáng.

Từ khi Putin lên nắm quyền đã tìm mọi cách để đưa tất cả hệ thống truyền thông Nga vào tay mình. Mọi thủ đoạn đã được dùng đến (bắt bớ, doạ nạt để đuổi các chủ sở hữu các kênh truyền hình ra nước ngoài, mua chuộc, doạ nạt các nhà báo….). Kết quả là gần như một00% phương tiện thông tin đại chúng (có lẽ trừ kênh Đoz) nằm trong sự kiểm soát của Putin. Ở một đất nước mà internet còn chưa thông dụng như ở Nga thì điều đó có nghĩa là Putin hầu như đã nắm được tư tưởng của người Nga.

Khoảng 80% thông tin liên quan đến chính trị trên phương tiện thông tin đại chúng của Nga là không đúng, có lợi cho chính quyền. Phương tiện thông tin này biến Putin thành một siêu nhân: Putin lái tầu ngầm, Putin cởi trần thuần hoá hổ, Putin lái máy bay tiêm kích, Putin lặn xuống hồ Baical ….

Các bạn có thấy giống những thông tin trước đây của truyền thông Irak về độc tài Sadam mỗi năm bơi qua sông trong nước lạnh không? Có liên tưởng nào đến chuyện khi nhà lãnh đạo Triều Tiên chết chim cũng khóc và núi thì lở không?

Trong quan niệm của tôi những chế độ độc tài mới cần những lãnh tụ siêu nhân. Trong một nhà nước văn minh các nguyên thủ Quốc gia họ như những CEO của các công ty văn minh, dân bầu lên làm việc, đúng trách nhiệm, đúng pháp luật, hưởng đúng như hợp đồng, và không làm tốt thì từ chức. Họ làm việc cần mẫn, không ồn ào, khoa trương nhưng hiệu quả và quan trọng là vì dân tộc, đất nước.

Dân Nga có cần một Tổng thống thuần hoá hổ, giỏi võ….. khi đại bộ phận dân chúng sống nghèo khổ, đất nước lạc hậu nhưng ông ta là người giàu nhất thế giới với tài sản một20 tỷ $ và đeo những đồng hồ giá 500,000 $ khi lương chính thức là hơn một00,000 $/năm ?

Nước Nga bây giờ tư tưởng bị bóp nghẹt. Đúng, có thể họ sống không tồi về vật chất do những nguồn lợi do bán tài nguyên. Nhưng ở thế kỷ này cuộc sống đâu chỉ có cơm ăn, áo mặc, nghỉ ngơi… Cuộc đời còn những giá trị con người, quyền tự do tư tưởng mà nước Nga không có cho những công dân của mình.

Con đường của nước Nga phải là cải cách kinh tế, phát triển những ngành khác để không phụ thuộc vào bán tài nguyên, phải thay đổi hoàn toàn hệ tư tưởng và những quan niệm trước đây. Rất nhiều người Nga (trong đó có cả Putin) vẫn có sự nuối tiếc với một đất nước rộng lớn như Liên Xô ngày xưa. Họ không thể sống được với ý nghĩ một Đại Nga không còn, chỉ có nước Nga lạc hậu về công nghệ, tư duy…., vì vậy đôi khi họ muốn chửng tỏ sự vĩ đại của nước Nga bằng việc tổ chức một Olimpik đắt đỏ nhất trong lịch sử (chi hết 5một tỷ $ trong khi đó Olimpik Vankuver lần trước chỉ hết có 8 tỷ $. Các chuyên gia tính rằng những công trình đó xây nên sẽ khó khai thác sau này và sẽ cần 7 tỷ $ để bảo dưỡng trong 3 năm). Những người dân bình thường đâu biết 35% số tiền đó đã bị các quan chức ăn cắp. Họ muốn chứng tỏ sự vĩ đại của nước Nga bằng việc xâm lược hai vùng đất (Abkhazia và Nam Osetia) của Grudia (một nước anh em thuộc Liên Xô cũ), đưa quân vào một nước anh em như Ucraine hay bảo vệ chế độ độc tài cha truyền con nối của Siria mặc dù chế độ này đã dùng vũ khí hoá học giết hàng nghìn người trong đó có cả trẻ em.

Muốn trở thành một nước lớn anh phải sử xự như MỘT CƯƠNG QUỐC chứ không phải như một kẻ cướp dùng vũ lực. Bản thân anh phải là nước mạnh về kinh tế, công nghệ, tư tưởng, cấu trúc, con người… Lúc đó tự khắc các nước sẽ tự coi anh là thủ lĩnh. Chúng ta coi Mỹ là cường quốc không phải bởi chỉ vì Mỹ có tầu sân bay…, mà bởi cơ cấu chính trị, tư tưởng, bởi công nghệ, bởi nhưng Bill Gates hay Buffer, Jobs, bởi Faccebook và Google…., có thể bởi Coca-cola, Macdonalds  hay quần bò…. Hành xử như Nga chỉ có Trung quốc thôi và sẽ mãi mãi không là cường quốc thực sự.

Nước Nga rộng lớn mêng mông, con người cũng nhiều loại. Nước Nga có một tầng lớp nhỏ là trí thức có kiến thức sâu rộng, hiểu biết siêu phàm… Chính từ đây sinh ra những nhà văn, nhà thơ, nhà khoa học vĩ đại. Rất nhiều người trong dân chúng là những người hiểu biết kém, ý thức chính trị lệch lạc, có những giá trị tinh thần không cao. Nếu đọc kỹ những tác phẩm nghệ thuật của Nga chúng ta thấy rõ điều này, thấy rõ tác giả nhiều lúc như bị ngập vào cái vũng bùn tăm tối, rất muốn tìm một giải pháp, một con đường ra. Không phải bỗng dưng một nhà văn vĩ đại của nước Nga đã nói: Nước Nga nổi tiếng bởi hai thứ: những thằng ngu và những con đường!

Và vì vậy không có gì lạ là uy tín của Putin cao nhất sau khi đánh Grudia và sau khi đưa quân vào Ucraine mới đây. Hoàng đế của Nga không phải là Hoàng đế mà là Sa Hoàng. Mỗi dân tộc có lẽ xứng đáng với người thủ lĩnh của mình. Tôi thì nghĩ rằng Putin muốn đi vào lịch sử. Khi mọi thứ đã đủ rồi ông ta muốn lưu danh muôn thủa. Lịch sử Nga thường nhớ đến Ivan hung bạo, Piot đệ nhất, Ekaterina 2, Stalin… Có lẽ Olimpik đắt giá nhất trong lịch sử vì điều đó, có lẽ xâm lược Ucraine cũng vì điều đó. Trong suy nghĩ của Putin sẽ tuyệt vời sao khi sách lịch sử Nga viết rằng: Tổng thống đã trả lai Crimea cho Đại Nga! Nhưng điều này cũng thật thảm hại chăng? Thế giới (nhất là những người hiểu biết) yêu và kính trọng nước Nga không phải vì Ivan hung bạo hay Stalin…. mà vì Lep Tolstoi và Puskin, Ecenhin, Blok, Dostoevski, Mendeleep,…

 

2. Xâm lược Ucraine

Cuộc xâm lược Ucraine là một chiến dịch được chuẩn bị chu đáo nhiều năm nay. Từ khi cuộc biểu tình hoà bình ở Kiev bắt đầu diễn ra, truyền thông Nga tiến hành một chiến dịch tuyên truyền nhằm bóp méo mọi thứ (80% thông tin sai sự thực trắng trợn). Các vùng miền Đông Ucraine người ta thường xem các kênh truyền hình bằng tiếng Nga nên thông tin cũng sai lệch.

Truyền thông Nga gọi những người biểu tình ở Kiev là những kẻ khủng bố, những kẻ quá khích cực hữu, những kẻ phát xít.

Tôi đã đến Maidan rất nhiều lần và vô cùng khâm phục sự tổ chức và ý thức chính trị của họ. Họ là những sinh viên, cựu binh, những doanh nhân, hoạ sĩ….. (đủ mọi nghề) đến từ khắp mọi miền của Ucraine (phần nhiều hơn là miền Tây). Đây là một bác sĩ nổi tiếng Ucraine, cháu của bác sĩ Bogomoles mà hiện nay có viện mang tên ông ở Kiev, bà phụ trách viện quân y dã chiến. Đây là những cô sinh viên đến từ miền Tây làm y tá tình nguyện. Đây là một người bà hơn 50 tuổi làm y tá, trên áo có ghi số điện thoại của người thân để thông báo nếu bà bị trúng đạn, hai bố con một viện sĩ Hàn Lâm Ucraine đến từ Kiev…. Không phải rằng vì chính quyền không ký hiệp ước với châu Âu mà họ họ phản đối. Họ đứng dậy đấu tranh vì một cuộc sống và tương lai tươi sáng hơn, khi không có tham nhũng trắng trợn ở mọi tầng lớp quan chức, khi quan toà hay công an không bị mua bán, khi chính quyền không coi nhân dân như cỏ rác, một xã hội mà phẩm giá con người được tôn trọng, những giá trị tinh thần cao cả được đánh giá, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, thế hệ trẻ được đánh giá theo tài năng thực sự của mình chứ không phải vì con ông cháu cha.

Maidan tổ chức như một công xã, có bếp ăn, toalet, chỗ tắm gội…. cho hàng trăm nghìn người, wifi miễn phí…. Họ chiến đấu như vậy ba tháng trời mùa đông, có lúc nhiệt độ ban đêm – 25, -26 độ C. Hàng đêm cứ vào lúc nửa đêm họ đồng thanh hát Quốc ca Ucraine, mỗi chủ Nhật họ tập trung Đại hội nhân dân có lúc hàng triệu người, và cái cảnh trong bóng đêm tất cả mọi người đều bật đèn điện thoại và hát Quốc ca thật bi tráng. Qua rồi cái thời kỳ người ta làm cách mạng vì miếng cơm, manh áo. Có lẽ bây giờ là thời kỳ những cuộc cách mạng vì phẩm giá con người.

Có biết bao những cảnh cảm động trong ba tháng đó: những người cựu binh khoảng 50 tuổi nói với các cô gái “các con lui xuống đi, việc của các con là sinh con, để việc đánh nhau này cho các chú!”, một người phụ nữ Kiev lấy thân mình che cho một phụ nữ ở Donhesk, bị lựu đạn nổ mất cả mảng lưng, những người bảo vệ Maidan cầm những cái mộc bằng gỗ xông lên, một người bị lính bắn tỉa bắn gục, ba người cầm mộc che để cấp cứu, còn những người khác vẫn xông lên, những linh mục cầm thánh giá đứng giữa hai làn đạn khi cảnh sát tấn công, tiếng chuông báo động nhà thờ vang lên lúc 4 giờ sáng y như hồi trung cổ, và dân chúng người đi xe, người chạy bộ, mấy tiếng sau đã tập trung mấy chục nghìn người.

Và đến hôm nay 100 người đã hy sinh. Người ta gọi họ là 100 chiến binh thần thánh. Trên con phố trung tâm ở mỗi gốc cây có ảnh của họ. Họ là những người rất bình thường: một sinh viên 17 tuổi đến từ Ternopol, một hoạ sĩ nổi tiếng, một nhà báo, một cậu thanh niên 19 tuổi đang học năm thứ ba đại học…. Máu đổ bao giờ cũng là điều đáng sợ, nhưng NHỮNG NGƯỜI ANH HÙNG không hề chết, bởi vì rất đơn giản họ đã đoàn kết được dân tộc, dân tộc Ucraine như tái sinh (các bạn xem video cảnh người ta tiễn đưa những anh hùng về với đất mẹ Ucraine dưới đây).

Con phố này hôm nay, ngày nào cũng có hàng đoàn người đi viếng những người anh hùng, cả phố ngập trong hoa. Giữa mùa đông, hoa đắt đỏ như vậy, những người dân bình thường dành những đồng tiền cuối cùng của mình mua hoa đi viếng họ.      

Hôm qua chế độ của Ianukovich còn vững chắc đến mức tưởng không thể sụp đổ, mọi thứ đã sụp đổ trong một ngày chỉ vì sự dũng cảm và ý thức người dân Ucraine. Dân tộc Ucraine dường như tái sinh lại, họ chứng tỏ họ là một DÂN TỘC đáng được kính trọng. Mọi thứ bắt đầu xây mới. Cuộc sống phía trước còn khó khăn nhưng có một điều rõ ràng rằng với một dân tộc như vậy các chính trị gia cũng phải thay đổi.

Đúng lúc con đường Tự Do và Dân Chủ hình thành thì xuất hiện Putin cùng quân đội của mình. Aleksandr 3 đã từng nói “đồng minh của chúng ta chỉ là quân đội và hạm đội”, Putin thật xứng đáng là hậu duệ của các vị Sa Hoàng hiếu chiến. Nga không làm bạn với ai cả mà chỉ muốn dùng vũ lực.

Truyền thông Nga đưa tin rằng khắp nơi trên Ucraine, đặc biệt là Kiev đầy bọn phát xít, khắp nơi là bạo lực, trấn lột, vi phạm quyền của những người nói tiếng Nga. Tôi tự hỏi rằng biết bao nhà báo, những người tham gia truyền thông, chả lẽ họ cam tâm bán linh hồn cho quỉ dữ chăng? Thực sự thì họ cũng khó vì một số nhà báo Nga đã bị khởi tố vì dám nói sự thật về Ucraine. Chính truyền thông “bán mình” của Nga đã làm cho dân Nga và những vùng miền Đông tin vào những điều bịa đặt để chính quyền Putin có thể đạt được mục đích của mình tại Ucraine.

12.000 quân đặc biệt tinh nhuệ của Nga đổ bộ vào Crimea với lý do bảo vệ người nói tiếng Nga, bao vây các sân bay, doanh trại quân đội, các vị trí trọng yếu với yêu cầu quân đội Ucraine phải đầu hàng và giao nộp vũ khí (trên mảnh đất của Tổ Quốc mình!). Quân đội Nga bao vây quốc hội để lập nên Quốc Hội và Chính Phủ mới do người của Nga lãnh đạo. Không có gì lạ khi Quốc hội này quyết định sát nhập lãnh thổ vào Nga và quyết định trưng cầu dân ý về việc này.

12.000 quân lính Nga mặc quân phục Nga không có các ký hiệu, nhưng dùng vũ khí tối tân của Nga, đi xe biển số Nga, các quân nhân không ngại trả lời phỏng vấn nói mình từ Nga tới và tung ảnh lên các mạng xã hội. Trong khi đó truyền thông Nga và Putin trả lời phỏng vấn gọi họ (12.000 lính) là những đội “Tự vệ Crimea”, ông ta còn nói thêm rằng “còn quân phục thì mua trong cửa hàng bán đầy!” Xin nhắc các bạn là đây là câu trả lời cho thế giới của một nguyên thủ quốc gia, một đất nước muốn thế giới coi mình là cường quốc! Nếu lấy lý do bảo vệ dân nói tiếng quốc gia để đưa quân vào thì Trung Quốc có thể chiếm nhiều nước châu Á, Tây ban nha có thể chiếm nửa châu Mỹ, còn nước Anh thì chiếm nửa thế giới luôn.

Truyền thông Nga và Việt Nam đưa tin quân đội Ucraine chống đỡ yếu ớt hoặc đã đầu hàng. Không có đơn vị nào đầu hàng cả trừ một chuẩn đô đốc thực ra là người của Nga. Binh sĩ Ucraine rất anh hùng. Họ không được quyền nổ súng trên đất mình để phia Nga không tạo cớ, vì vậy đôi khi họ dùng tay không và những lá cờ để chống lại quân Nga. Khắp nơi trên Ucraine các điểm tòng quân đều xếp hàng dài, những ông già hết tuổi, những chàng thanh niên không đủ điều kiện sức khoẻ nài nỷ để được tòng quân bảo vệ Tổ Quốc.

 

3. Tương lai

Tôi chỉ muốn nói với các bạn một điều như thế này thôi: có lẽ chúng ta đang sống ở một thời khắc lịch sử. Thời bây giờ thế giới nhỏ bé lắm, thế giới phải chung tay để dẹp bỏ những điều ác, tránh tình trạng một kẻ độc tài, lãnh đạo nước lớn gật đầu một cái làm biết bao gia đình có thể ly tán, bao triệu người đau khổ!

Quân Nga vẫn không rút khỏi Crimea, các vùng miền Đông cũng đang căng thẳng. Có lẽ Ucraine sẽ mất Crimea. Nhưng có lẽ người Ucraine và thế giới cần một cú sốc như thế này để hiểu nước Nga (ít nhất là thời Putin):

Người Ucraine sẽ phải chọn con đường của mình là châu Âu, càng tách khỏi Nga càng tốt. Con đường vào châu Âu đã rõ ràng phải phấn đấu và làm càng nhanh càng tốt. Nếu trước đây một bộ phận dân chúng Ucraine còn không muốn vào NATO thì bây giờ không còn con đường nào khác. Putin luôn muốn thấy Ucraine lục đục nhưng bây giờ Ucraine đoàn kết hơn bao giờ hết. Ucraine sẽ không bao giờ còn làm một nước trung lập.

Trước năm 1994 Ucraine là cường quốc hạt nhân thứ ba thế giới sau Nga, Mỹ. Lúc đó đã có Hiệp Định Budapes được ký, trong đó nói rõ Ucraine từ bỏ vũ khí hạt nhân, Nga, Anh, Mỹ sẽ là những nước bảo đảm cho an ninh, chủ quyền lãnh thổ của Ucraine. Năm 1997 Ucraine còn có hiệp ướp không xâm phạm lãnh thổ với Nga. Nga với tư cách là nước bảo đảm lại đem quân chiếm đất của Ucraine.

Thời xưa thủ lĩnh của nước Đức Bismak (người thống nhất nước Đức) đã nói rằng: “Bất kỳ thoả thuận nào với người Nga đều không có giá trị bằng tờ giấy mà trên đó ghi thoả thuận”. Thật đáng buồn nhưng thế giới phải nhớ đến lời của Bismak khi có việc với nước Nga thời Putin. Nếu thế giới để yên cho Nga xâm chiếm đất Ucraine thì sẽ có sự thay đổi lớn trên toàn thế giới. Bất kỳ một nước lớn nào cũng cho mình quyền được vi phạm các hiệp định quốc tế mà thế giới đã bỏ bao năm nay để đạt được. Những năm 30 của thế kỷ trước Hitle lấy cớ bảo vệ người nói tiếng Đức đã đem quân xâm chiếm Áo và Tiệp Khắc. Cộng đồng thế giới đã nhắm mắt làm ngơ. Những gì xảy ra sau đó ai cũng biết. Thế giới hôm nay với vũ khí hạt nhân nếu xảy ra chiến tranh có thể là một thảm hoạ khủng khiếp

Sự việc này nếu không giải quyết các nước trên thế giới sẽ thấy rằng: con đường duy nhất để tự bảo vệ mình là phải có vũ khí hạt nhân. Thế giới thử đi thuyết phục Iran, Triều Tiên… từ bỏ con đường chế tạo vũ khí hạt nhân đi. Thế giới sẽ đứng trước một cuộc chạy đua hạt nhân mới, đáng sợ hơn là có cả những nước Hồi giáo tham gia.

Sẽ có thông điệp gì cho các nước trên thế giới, đặc biệt vùng Liên Xô cũ? Nếu anh muốn hướng tới xã hội dân chủ thì anh hãy nhìn gương Grudia và Ucraine.

Các bạn của tôi, những người đã gắn bó với tiếng Nga, văn hoá Nga, tôi rất hiểu các bạn. Các bạn coi nước Nga thân thuộc như bạn bè, và điều đương nhiên các bạn có cảm tình với những gì liên quan đến nước Nga, trong đó có Putin. Rất nhiều tầng lớp trí thức Nga đang phản đối chiến tranh ở Nga. Chúng ta biết nước Nga thời chúng ta rất trẻ, sau khi chúng ta sống ở Việt Nam thời rất khó khăn, tình cảm như mối tình đầu. Nhưng khi các bạn đã đi khắp nơi trên thế giới và hãy đến Nga sống một thời gian thôi, các bạn sẽ thấy đầy thất vọng. Tôi thì tôi yêu nước Nga của Puskin và Tolstoi, của Levitan và Chaikovski,… của những người Nga bình dị với tâm hồn hiếu khách, của những cô gái Nga xinh đẹp chứ không phải nước Nga của Stalin hay Putin…

Còn một vấn đề nữa: chúng ta là một nước nhỏ nằm ở vị trí nhạy cảm, biết bao cuộc chiến tranh đã trải qua, bao máu đã đổ. Tôi thường nói rằng: nếu máu đổ để cuộc sống tốt hơn thì chúng ta đã ở Thiên Đường từ lâu rồi! Chúng ta muốn xây dựng một cuộc sống để con em chúng ta không bao giờ còn phải nhìn thấy cảnh chiến tranh, chia lìa, máu đổ. Nhưng nếu thế giới này còn cảnh nước to hơn, mạnh hơn có thể dễ dàng xâm chiếm nước khác thì chiến tranh, xung đột là không tránh khỏi.

Hôm nay nếu chúng ta thờ ơ để trộm vào nhà hàng xóm thì ngày mai sẽ đến lượt nhà ta thôi. Cách đây mấy hôm Trung Quốc phát biểu rằng: quyền độc lập, nguyên vẹn lãnh thổ của Ucraine cần được tôn trọng. Hôm qua Trung Quốc đã có những lập trường khác, chả lẽ lại có những trò chơi: anh nợ tôi và ngày mai anh phải ủng hộ tôi?  Nếu thế giới để Nga xâm lược Ucraine thì ngày mai có thể thế giới tỉnh dậy với các tin tức như sau: Trung Quốc cho lực lượng gìn giữ hoà bình vào quần đảo Trường Sa, Việt Nam tuyên bố tổng đọng viên, hoặc Trung Quốc và Philippines giao tranh dữ dội ở biển Đông…

Các bạn hãy hiểu vấn đề như nó có, hãy truyền thông điệp cho những người bạn hiểu biết khác. Biết đâu những cố gắng của chúng ta sẽ làm cho những kẻ thích gây chiến phải chùn tay, và thế giới mà chúng ta đang sống khỏi phải trải qua một cuộc chiến hoang tàn nữa.

VIET NGUYEN TRUNG

Trong đuờng link chia sẻ duới đây,các bạn có thể nhìn thấy guơng mặt của những nguời đã hi sinh,trong đó có hai video clip rất cảm động

http://news.bigmir.net/ukraine/79527một-Nebesnaja-sotnja-Majdana–v-Kieve-poprocshalis–s-pogibshimi