Người thợ mộc gương mẫu

Lm Anphong Trần Đức Phương

Có lần đi chung với một phái đoàn, tôi được may mắn viếng thăm Trung Tâm Truyền Giáo Thánh Capistrano (Mission San Juan Capistrano), là một trong những Trung Tâm Truyền Giáo do cha Junipero Serra thiết lập dọc theo tiểu bang California vào thế kỷ thứ 18. Trung Tâm San Juan Capistrano được thiết lập vào ngày 01/11/1776. Trong khi thăm viếng, tôi được nghe kể là, hàng năm cứ vào dịp Lễ kính thánh Giuse, Bạn Đức Trinh Nữ Maria (19/3) là những con chim én bắt đầu bỏ vùng Nam Mỹ xa xôi ngàn dặm để trở về nơi này, và hàng năm đều có đại hội rất lớn ở vùng này để 'chào đón đoàn chim én trở về' (Return of the Swallows Celebration). Năm nay, vì Lễ Thánh Giuse vào đúng Tuần Thánh, nên cuộc rước được chuyển vào ngày thứ Bảy 29/3, đúng vào lúc chúng tôi có mặt ở đó và được tham dự cuộc rước rất long trọng với nhiều đoàn biểu diễn khác nhau đi qua các đường phố  sát ngay  Trung Tâm Truyền Giáo Thánh Capistranô.

Trong khi ngồi nghỉ chân trong vườn cây của Trung Tâm, tôi lại được người bạn kể cho nghe câu chuyện về "Người Thợ Mộc bí mật". Đó là chuyện xảy ra ở Santa Fe, thủ phủ của tiểu bang New Mexico. Vào thế kỷ thứ 19, khoảng 130 năm trước đây, khi làm nhà nguyện Loretto đã xong, các Bà Phước nhận ra cần phải làm cầu thang lên 'Gác Đàn' (Choir loft) mà không ai biết phải làm sao. Các bà liền làm tuần cầu nguyện chín ngày (Novena) khấn Thánh Giuse. Ngay vào ngày cuối tuần khấn, thì có một người thợ mộc  đến xin giúp làm cái cầu thang đó. Ông đã làm một cầu thang xoắn ốc để đi lên 'gác đàn'. Khi làm xong, ông đi biệt tích luôn mà không đòi tiền công gì cả. Đó là một cầu thang kỳ diệu! Một cầu thang xoắn ốc mà không có cột để giữ cho cầu thang khỏi đổ. Hơn nữa, cầu thang được lắp vào mà không hề dùng đến một cây đinh để đóng chặt với nhau, và cũng không dùng keo dán. Các nhà kiến trúc chuyên nghiệp cũng không thể nào hiểu nổi làm sao chiếc cầu thang làm như vậy mà vẫn đứng vững cho người ta đi lên, đi xuống, dù đã trải qua hơn 130 năm nay. Gỗ làm cầu thang cũng không biết lấy từ đâu, vì cả vùng chung quanh không có những loại gỗ như vậy. Ngày nay, khách hành hương đến đây kính viếng rất đông; mỗi năm có cả mấy trăm ngàn người.





Chúng ta thường được nghe nói về những 'phép lạ' xảy ra khi cầu khấn với Thánh Giuse. Các vị Thánh đều có lòng sùng kính Thánh Giuse, đi đôi với lòng sùng kính Mẹ Maria. Đọc tiểu sử, thấy có những vị Thánh sau đây có lòng sùng kính Thánh Giuse cách đặc biệt; đó là thánh Margaret Cortona, Briget Sweeden, Vincent Ferrer, Bernadine Sienna, John Gerson Paris. Thánh nữ Terexa Avila lập nhà dòng đầu tiên kính Thánh Giuse và nói 'cầu nguyện với Thánh Giuse thường được nhận lời!'

Lòng sùng kính Thánh Giuse đã có lâu đời trong Giáo hội và thường đi đôi với lòng sùng kính Mẹ Maria trọn đời đồng trinh. Thánh Giuse là Bổn mạng của Giáo Hội Toàn cầu. Giáo Hội Việt Nam cũng chọn Thánh Giuse làm Bổn Mạng, vì 'chính vào ngày Lễ Thánh Giuse (Bạn Đức Trinh Nữ Maria) mà các nhà Truyền Giáo đầu tiên đã đặt chân lên Đất Nước Việt Nam' rao giảng Tin Mừng tình thương của Chúa. Ngoài ra, Thánh Giuse cũng được các nước sau đây nhận làm Thánh bổn mạng: Autralia, Belgium, Bohemia, Canada, Mexico. Vì là 'Người Thợ Mộc Gương Mẫu' tuyệt vời, Thánh Giuse cũng là Bổn mạng các thợ thuyền, đặc biệt những người thợ mộc. Nhiều tu viện, đoàn thể, các Hội Bảo Trợ Ơn Gọi, các Thánh đường, các họ đạo cũng nhận Thánh Giuse làm Bổn Mạng. Rất nhiều người có tên thánh bổn mạng là Giuse. Đức đương kim Giáo Hoàng Bêneđíctô XVI cũng nhận Thánh Giuse làm Bổn mạng và mừng vào dịp lễ Thánh Giuse bạn Đức Trinh Nữ Maria. Cũng có nhiều người chọn Thánh Giuse làm Thánh Bổn Mạng và kèm thêm tên Đức Mẹ Maria, như Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Như Khuê, Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Văn Căn. Vì là 'Người Cha Gương Mẫu' tuyệt vời, nên Thánh Giuse cũng là gương mẫu và bổn mạng cho các người cha gia đình.

Theo truyền thống lâu đời trong Giáo Hội, thứ Tư hàng tuần kính Thánh Giuse, và tháng Ba là tháng kính Thánh Giuse. Có hai ngày lễ đặc biệt kính Thánh Giuse: Ngày 19/3 (kính Thánh Giuse bạn Đức Trinh Nữ Maria) và ngày 1/5 (kính Thánh Giuse Thợ).

Đọc Phúc Âm, chúng ta thấy Thánh Giuse làm nghề thợ mộc (Matthêu 13,55), đời sống rất bình dân, giản dị, nghèo khó. Sách Tin Mừng nói rất ít đến Thánh Giuse. Tên Ngài và vai trò của Ngài chỉ được nhắc đến trong Tin Mừng theo Thánh Matthêu (Chương 1: 16, 18, 19, 20, 24; Chương 2: 13, 14, 19; Chương 13: 55, thánh Luca (Chương 1: 27; Chương 2, 4-7, 16, 22, 33, 41-51; Chương 4, 22), thánh Gioan (Chương 6, 42).

Dù tường trình rất ngắn về cuộc đời Thánh Giuse, nhưng các đoạn Tin Mừng trên đây cho chúng ta thấy thánh Giuse đã đóng những vai trò rất quan trọng trong cuộc đời thơ ấu của Chúa Giêsu. Qua những biến cố đó, chúng ta thấy Thánh Giuse có nhiều đức tính gương mẫu sáng ngời để chúng ta học tập và noi theo.

Trước hết, theo thói tục của người Do Thái thời đó (cũng giống như ở Việt Nam thời xa xưa) cha mẹ thường đính hôn cho con cái lúc còn nhỏ. Trẻ Giuse và Maria đã được cha mẹ cho đính hôn với nhau (đó cũng là ý Chúa an bài theo chương trình cứu độ của Ngài). Hai tâm hồn thánh thiện tuyệt vời được đính hôn với nhau, và là vợ chồng thật theo lề luật Do thái hồi đó. Khi Đức Mẹ thưa lời 'xin vâng' để chịu thai Chúa Ngôi Hai, lúc đó không ai biết, kể cả Thánh Giuse. Vì thế, Thánh Giuse, khi thấy người bạn của mình có thai khi chưa về làm vợ mình, ông đã 'không muốn tố giác , chỉ định tâm lià bỏ Maria cách kín đáo' (Matthêu 1, 19). Đó là một cử chỉ rất anh hùng, vì Thánh Giuse đã không giận dữ, không tìm cách trả thù, không bêu xấu, không 'tố giác' Maria để pháp luật trừng trị. Hơn nữa, Ngài lại âm thầm cầu nguyện, và nhờ đó biết ra được thánh ý Chúa và đã 'rước Maria về làm vợ' (Matthêu 1, 24)  để che chở cho Maria không bị coi là phạm lề luật và bị trừng phạt theo luật Do thái thời đó. Thật là một gương mẫu tuyệt vời để chúng ta noi theo. Khi gặp điều gì bề ngoài có vẻ đi ngược ý chúng ta, xúc phạm đến chúng ta, chúng ta thường nổi giận và hành động ngay theo tính tự ái. "Giận mất khôn" và làm tan vỡ tất cả. Khi nhận ra điều nóng giận sai trái của mình thì đã quá trễ. Noi  gương Thánh Giuse, khi gặp điều gì rất bất bình, chúng ta đừng vội nóng giận, nhưng hãy bình tĩnh, cầu nguyện và Chúa sẽ cho chúng ta thấy rõ sự việc, và nhận ra thánh ý Chúa và đường lối nào tốt đẹp nhất để giải quyết sự việc theo thánh ý Chúa. Hành động vội vã, nóng nảy theo tính tự ái, thiếu suy nghĩ và cầu nguyện, luôn đem đến những hậu quả tai hại cho chính mình, cho gia đình và những người xung quanh. 

Tiếp theo, khi Đức Maria đang có thai, mà theo lệnh nhà vua, phải về quê hương Belem để khai sổ kiểm  tra. Lúc đó, Thánh Giuse đứng trước một hoàn cảnh thật khó khăn, ngặt nghèo, nhưng vâng theo ý Chúa, Ngài cứ lên đường cùng với Maria. Chẳng có phương tiện nào mau chóng hơn là phải đi nhiều ngày đường. Khi đến nơi thì 'Maria đã đến ngày sinh con, và phải sinh con 'nơi hang đá bò lừa' vì 'hai ông bà không tìm được nhà trọ' (Luca 2, 7). Thật là một hoàn cảnh cực kỳ khổ sở mà Thánh Giuse vẫn vui vẻ vâng theo Thánh Ý Chúa.

Rồi chỉ ít lâu sau, lại được lệnh 'Thiên sứ báo tin phải lên đường, đưa con trẻ và mẹ Người trốn sang Ai Cập' (Matthêu 2, 13). Đường xá xa xôi, phương tiện không có, nhà nghèo túng, không biết nói tiếng Ai cập làm sao mà đi, làm sao mà sinh sống nơi xứ lạ quê người. Nhưng vâng theo ý Chúa, 'ngay đang đêm, Giuse chỗi dậy đem con trẻ và mẹ Người lên đường đi Ai cập (Matthêu 2,14) chấp nhận tất cả trong sự tuyệt đối tin tưởng nơi sự quan phòng của Chúa. Và hai ông bà đã sống ở Ai cập cho đến khi lại nhận được lệnh thiên sứ báo 'hãy đưa con trẻ trở về quê hương', Giuse 'lại chỗi dậy đưa gia đình về lại quê hương Nagiaret.'

Trong cuộc lạc mất  Chúa 'khi gia đình trẩy hội  Đền Thánh Giêrusalem mừng Lễ Vượt Qua', hai ông bà thất lạc Chúa Con và phải vất vả tìm con trong ba ngày trời; thế mà khi gặp con nơi Đền Thờ, hai ông bà không nóng giận, nhưng chỉ nhẹ nhàng trách khéo Chúa: 'Con ơi, sao con lại để cha mẹ vất vả tìm con như vậy sao!' (Matthêu 2, 41…)

Sau thế chiến thứ hai, nhân loại phải trải qua bao biến đổi dồn dập; con người phải đối diện với những khủng hoảng, những lo âu, thử thách đến tuyệt vọng; tiếp theo là những phong trào 'tự giải phóng' để hưởng thụ và chà đạp phẩm giá con người, nhất là coi thường giá trị của lao động, của đời sống thợ thuyền; vì thế, vào năm 1955, Đức Giáo Hoàng Pio XII đã thiết lập Lễ thánh Giuse Thợ vào ngày 01 tháng 5 là ngày Quốc Tế Lao Động. Ngài có ý nhắc nhở chúng ta noi gương 'Người Thợ Mộc Thành Nagiaret' 'Người Thợ Mộc Gương Mẫu''; tôn trọng giá trị đời sống lao động, đời sống những người thợ thuyền; yêu cuộc sống và nghề nghiệp của mình, dùng bàn tay và lao công để sinh sống và xây dựng thế giới trong chương trình sáng tạo của Thiên Chúa.

Cuộc đời mỗi người chúng ta luôn biến chuyển qua nhiều biến cố bất thường, nhiều khó khăn thử thách. Xin Chúa cho chúng ta luôn biết nhìn lên Thánh Giuse 'Người Thợ Mộc Gương Mẫu', cầu nguyện và tuyệt đối tin tưởng vào tình thương của Chúa, phó thác mọi sự trong bàn tay quan phòng của Chúa, chăm chỉ chu toàn các bổn phận nhỏ bé hàng ngày, sống lương thiện, công chính trong nghề nghiệp, và chung ta xây dựng bản thân, gia đình và xã hội ./.